غالب علمای شیعه بر سلامت قیام مختار اتفاق دارند

از رساله های 1 شیعه که دربه همراهره 1 نوشته شده برمی آید که جمله بر1 مختار و قیامش تاکید 1. برخلاف محققان و پژوهشگران که چهره های تاریخی نزد آن ها تصویری تحقیقی دارند و داوری این محققان دربه همراهره چهره و سیمای این افراد وابسته به منابع و مستندات تاریخی هست عامه مردم تصوری که از یک شخصیت تاریخی دارند بیشتر به دیده ها و شنیده های آن ها برمی گردد. این قضیه دربه همراهره مختار به عنوان یک چهره بحث برانگیز در تاریخ اسلام و تشیع هم صادق هست. ما مختار را به همراه ساخت سریال “مختارنامه” در تلویزیون شناختیم که عمدتا تصویری مثبت از این شخصیت ارائه کرده بود. پرسش بنده از شما این هست که مستندات دربه همراهره مختار چه نکته ای را برای ما گوشزد می کند و آیا می توان در مجموع مختار را پیرو اهل بیت (ع) دانست؟ بعضی از شخصیت ها در طول تاریخ مورد وفاق و 1 هستند و کسی در آن ها اختلافی یا علامت هستفهامی ندارد اما برخی از شخصیت ها این گونه نیستند و دربه همراهره آن ها بگو مگو و بحث وجود دارد که از آن جمله می توان به مختار ابن ابی عبید ثقفی هست. البته در همین آغاز بحث بگویم که یکی از اشتبه همراههات ما این هست که گاه می بینیم که اسم مختار را مختار ابن ابی عبیده ثقفی می نویسند که صحیح نیست. در بحث رجال که به بررسی شخصیت های تاثیرگذار در اسلام و راویان اخبه همراهر می پردازد ما کتاب “قاموس الرجال” علامه شیخ محمدتقی شوشتری را داریم که آنجا هم به این بحث می پردازد. خب اهل سنت همه به اتفاق مختار را یک خارجی یعنی خروج کننده بر خلیفه می دانند و میان مختار و هر خارجی دیگری که علیه خلیفه زمان خروج کرده هست فرقی نمی گذارند و مختار را یکی از خوارج بر بنی امیه و حتی بدتر از برخی خوارج دیگر می دانند. چرا بدتر از خوارج دیگر؟ او را متهم می کنند که مختار مدعی وحی و نبوت بوده هست و در این به همراهره حدیثی را به پیامبر (ص) نسبت می دهند که پیامبر (ص) می فرماید که دو نفر از قبیله ثقیف، مُبیر یعنی منشا فساد و تبه همراههی هستند و عده زیادی را گمراه می کنند. یکی از این دو را اهل تسنن به حجاج ابن یوسف ثقفی که از عمال بنی امیه بود و بیشترین خونریزی ها را در طول تاریخ اسلام انجام داد تطبیق می دهند و شخص دیگری که در حدیث منسوب به پیامبر (ص) مدعی هستند که پیامبر فرموده او از قبیله ثقیف و آدم کذاب و دروغگویی هست تطبیق بر مختار ابن ابی عبید ثقفی می کنند. دیدگاه شیعه دربه همراهره مختار چگونه هست؟ اختلافاتی در این زمینه وجود دارد لذا چندین رساله از چند عالم شیعه برای مختار نوشته شده اما غالب شیعه یعنی ۹۹ درصد بر این به همراهور هستند و می شود گفت از رساله های علمای شیعه که دربه همراهره مختار نوشته شده برمی آید که جمله درصدد تنزیه مختار هستند. البته تعدد این رساله ها معنی اش این هست که شخصیت مورد نظر مورد اختلاف هست و علامت های هستفهام دربه همراهره او وجود دارد و توقف های آقایان بر روی مختار به معنای طرح آن علامت های هستفهام و تهمت ها و جواب گفتن بر آن ههست. در مجموع اما اگر ما بخواهیم همه این رساله ها و مکتوبه همراهت را بررسی کنیم به طور کلی می توان گفت که نظر اغلب علمای شیعه بر تنزیه مختار هست و آنچه در میان مردم هم مشهور هست بر همان تنزیه هست و عامه مردم هم نظر مثبتی به او دارند چون به هر حال نظر عموم یا به تعبیری عوام، تابع خواص هست. این یک قاعده بوده و غالبه همراه در هر برهه ای از تاریخ و هر مکان و هر زمانی نظر عوام، تابع خواص آن مردم بوده هست. البته در برخی از مقاطع تاریخی هم اتفاق افتاده که خواص نظری داشته اند و عوام، نظری دیگر. همچنان که اشاره شد نظر غالب شیعه اعم از خواص و عوام بر تنزیه مختار هست و آخرین عالم شیعی که رجال نوشته یعنی دربه همراهره شخصیت های تاریخی مخصوصا راویان اخبه همراهر ائمه یا ملحقین به آن ها تالیف داشته مرحوم آیت الله حاج سید ابوالقاسم خویی نجفی بوده که ایشان در ۲۳ جلد و به همراه مستدرکات ۲۵ جلد کتاب “معجم رجال الحدیث” را نگاشته اند که به ترتیب الفبه همراه رجال راویان حدیث ائمه و ملحقین را بررسی کرده و در حرف میم به مختار ابن ابی عبید ثقفی پرداخته که راوی خبری از امیرالمومنین یا ائمه علیهم السلام بوده هست. این عالم شیعی نیز در این کتاب جزو کسانی هست که طرف مثبت مختار را گرفته و مختار را تنزیه و اکثر تهمت ها و علامت های هستفهام را رد کرده و اخبه همراهرش را ضعیف و غیر قابل قبول و در آن سو مختار را اهل نجات دانسته هست. در یک کلمه به عنوان بررسی تاریخی روی هم رفته نمی توانیم تابع نظر اهل سنت به همراهشیم که مختار را شخصی آتشی و اهل جهنم دانسته اند و قائل به هلاکت مختار بوده اند. شیعه قائل به این هست که مختار اهل نجات هست. البته معنای این حرف این نیست که مختار منزه از هر گونه علامت سوال و هستفهامی به همراهشد. مختار در میان شیعیان عراق که مرکزیت آن کوفه بود جزو کسانی هست که به تعبیری شیعه سیاسی بودند. کسانی که بر سر دوراهی آل ابیطالب و آل ابی سفیان قرار داشتند. البته این ها در تصدی امور مسلمانان و اداره کشور، بنی امیه را بر آل علی ترجیح نمی دادند، این معنای شیعه سیاسی هست. البته وقتی کسی قائل به ترجیح سیاسی به همراهشد معنای این حرف این هست که به طریق اولی در بحث اعتقادات، آل علی را به بنی امیه هم ترجیح خواهد داد. در شبکه اطلاع رسانی وارث در نرم افزار سروش عضو شوید: http://sapp.ir/vareth.ir دانلود آهنگ مسعود صادقلو ما به هم میایم